11 Marzec 2019

Instytut Pamięci Narodowej wydał w poniedziałek komunikat, w którym podważył swoje wcześniejsze ustalenia w sprawie czynów kpt. Romualda Rajsa „Burego”. Obecnie zdaniem IPN przypisywanie „Buremu” zbrodni ludobójstwa „nie odpowiada stanowi faktycznemu”.

IPN w swoim komunikacie powołał się na znaczny postęp badań naukowych prowadzonych nad wydarzeniami będącymi przedmiotem śledztwa prowadzonego w latach 2002–2005. W tamtym czasie Oddziałowa Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Białymstoku ustaliła, że działania żołnierzy 3. Wileńskiej Brygady NZW pod dowództwem „Burego” wymierzone w prawosławną ludność białoruską nosiły znamiona ludobójstwa. Obecnie, powołując się na wyniki nowych badań naukowych, uznano, że opinia ta „nie odpowiada stanowi faktycznemu”.

W komunikacie wskazano na ustalenia dr Kazimierza Krajewskiego i mec. Grzegorza Wąsowskiego z Fundacja Pamiętamy, którzy odrzucili tezę, iż 3. Wileńską Brygadą NZW kierowały motywy religijno-narodowościowe. Badacze ci po zrekonstruowaniu działań „Burego” i jego żołnierzy z przełomu stycznia i lutego 1946 uznali, że Bury” nie działał z zamiarem zniszczenia (ani w całości, ani w części) społeczności białoruskiej lub też społeczności prawosławnej zamieszkałej na terenie Polski w jej obecnych granicach. Ich zdaniem częściowe spalenie 5 wsi, zastrzelenie łącznie kilkunastu mężczyzn i rozstrzelanie grupy 30 furmanów odbyło się z innych przyczyn. Z kolei śmierć kobiet i dzieci, która, jak napisali, „bez wątpienia kładzie się cieniem na działalności tak samego +Burego+, jak i jego podkomendnych”, uznano za niezamierzoną.

Wina „Burego” polega w tym zakresie na stworzeniu sytuacji, nad którą nie był w stanie zapanować, i w wyniku której, niezależnie od jego zamierzeń, zginęły osoby, które w żadnym wypadku nie powinny były ucierpieć. – pisali Krajewski i Wąsowski, na których opinię powołuje się IPN.

IPN przywołał także opinię historyków dr Mariusza Bechty i dr Wojciecha Muszyńskiego, którzy uważają, że akcja pacyfikacyjna oddziału kpt. Rajsa miała podłoże polityczne – ich zdaniem wiązała się ona z czynnym poparciem lokalnej ludności dla reżimu komunistycznego.

Należy zatem wyraźnie zaakcentować, że w świetle najnowszych badań naukowych informacje zawarte w ustaleniach końcowych do śledztwa S 28/02/Zi w wielu obszarach są wadliwe. – napisał w komunikacie IPN.

Instytut przypomniał także, że Sąd Warszawskiego Okręgu Wojskowego w 1995 roku unieważnił wyroki śmierci wydane w czasach komunizmu, dotyczące kpt. Romualda Rajsa „Burego” i jego zastępcy, ppor. Kazimierza Chmielowskiego „Rekina”, co w świetle obowiązującego prawa czyni ich niewinnymi. 

Kresy.pl / ipn.gov.pl
Za: https://kresy.pl/wydarzenia/polska/ipn-uznal-swoje-ustalenia-ws-burego-za-wadliwe-w-wielu-obszarach/
——————————————————