8 Wrzesień 2021

Przed pojawieniem się w Anglii słynnej dynastii finansowej Rothschildów, inne żydowskie klany finansowe działały w Londynie przez ponad sto lat

Oligarchia_finansowa_foto_1Francisco_Lopes_SuassoBaruch_3

Artykuł analizuje udział rodzin żydowskich finansistów w powstawaniu i rozwoju kapitalizmu, a także przepływ kapitału żydowskiego z Holandii do Anglii głównie w XVII-XVIII wieku.

W dynastiach finansowych, historycznie związanych z terytorium Holandii, wyróżnia się zarówno rodziny pochodzenia lokalnego, jak i imigrantów z innych krajów, którzy osiedlili się w Holandii w celu prowadzenia działalności finansowej. Już w XV-XVI wieku biura włoskich bankierów znajdowały się w Holandii. W tym czasie w Holandii z powodzeniem działała jedna z filii domu bankowego Strozzi – rodzina florenckich arystokratów, która przez długi czas zajmowała się działalnością finansową. Po wypędzeniu Żydów sefardyjskich z terytorium Półwyspu Iberyjskiego w 1492 r. wielu z nich udało się znaleźć schronienie w tolerancyjnej Holandii. Były to rodziny Baruch, Lopez Suasso, Pereira, Pinto, Mokatta, Raphael i innych. Szczególnie ważną rolę wśród tych nazwisk odegrała rodzina Lopez Suasso, wywodząca się od portugalskich marranów (Żydzi zmuszeni do przejścia na chrześcijaństwo pod naciskiem Inkwizycji). W XVI wieku po wypędzeniu z Portugalii osiedlili się w Londynie, Antwerpii, Bordeaux i innych miastach, a w XVII wieku. przenieśli się do Amsterdamu, gdzie dzięki tolerancyjnej polityce władz otwarcie wrócili do judaizmu. W XV wieku. światowa gospodarka była zdominowana przez Portugalię i Hiszpanię, ale od XVI wieku. rozpoczął się upadek gospodarczy tych krajów. W XVII wieku Holandia (północna część prowincji Holandii), po udanej rewolucji i wyzwoleniu spod panowania hiszpańskiego, stała się pierwszą republiką kapitalistyczną, a Amsterdam stał się światowym centrum finansowym. Marranowie odegrali ogromną rolę w rozwoju gospodarczym Holandii w XVI-XVII wieku – ich przesiedlenie tam doprowadziło do przepływu kapitału z Portugalii do Holandii. Typowym przykładem, odzwierciedlającym przepływ kapitału z Półwyspu Iberyjskiego do Holandii, jest historia rodziny Lopez Suasso. Bankier Antonio Lopez Suasso (1614-1685, znany również jako Izaak (Israel) poślubił przedstawiciela najbogatszej i najstarszej rodziny sefardyjskiej de Pinto. Miał wielkie wpływy polityczne w Holandii, cieszył się poparciem króla Hiszpanii Karola II i otrzymał od niego dziedziczny tytuł barona d’Avenara Le Gras. Wiadomo, że Antonio Lopez Suasso był największym podatnikiem w Amsterdamie. Jego najstarszy syn, Francisco Lopez Suasso (ok. 1657–1710, znany również jako Abraham Israel), był jednym z najbogatszych Żydów w Holandii i jednym z najbardziej wpływowych bankierów w Europie końca XVII i początku XVII wieku. Francisco Lopez Suasso udzielił w 1688 r. znacznej pożyczki w wysokości dwóch milionów guldenów Wilhelmowi Orańskiemu na przejęcie tronu angielskiego, zapewniając jednocześnie transfer wojsk do Anglii. Wilhelm Orański, przejmując tron angielski, zostając królem Wilhelma III i stworzył Bank Anglii, który stał się w XVIII wieku. najważniejszym centrum finansowym na świecie. Był wielkim mecenasem Żydów, wspierającym ich biznesowe przedsięwzięcia. Wiadomo, że za panowania Wilhelma III przedstawiciele rodziny Lopez Suasso odegrali znaczącą rolę w życiu finansowym Anglii. Francisco Lopez Suasso najpierw poślubił przedstawiciela hamburskiej rodziny bankowej Texeira, jednego z najbogatszych wśród portugalskich Żydów, a drugi z rodziną zamożnych Żydów da Costa (drugą żoną Francisco Lopeza była córka gubernatora Banku Anglii). Antonio Lopez Suasso (1695–1775, znany również jako Isaac Lopez, syn Francisco Lopez Suasso, był również zaangażowany w bankowość. Rodzina Lopez Suasso była ściśle związana z Holenderską Kompanią Wschodnio-indyjską, której udziałowcami byli przedstawiciele rodziny (najważniejsza część kapitału zakładowego Holenderskiej Kompanii Wschodnio-indyjskiej należała do Żydów-Marranów).

Przez długi czas ważne miejsce w finansowym świecie Holandii zajmowała rodzina Pereira – safardyjczycy, pochodząca z portugalskich Marranos. W XVII wieku. Isaac Pereira zajmował się handlem z Indiami Zachodnimi i Ameryką w Amsterdamie. W dużej mierze dzięki marrańskim stolicom stało się możliwe wyposażenie dużych zagranicznych wypraw handlowych z Europy w XVII – XVIII wieku. W Nowym Świecie i Anglii rodzina była znana pod wcześniejszym hebrajskim imieniem Abendan. Wiadomo, że Jacob Pereira (jeden z potomków Izaaka) z Amsterdamu stał się jednym z głównych sponsorów (wraz z Lopez Suasso) wyposażenia wyprawy wojskowej do Anglii dla księcia Orańskiego, co doprowadziło do jego wstąpienia na tron Anglii, po „ sławetnej rewolucji”, a także do utworzenia Banku Anglii. Pod koniec XVII – początku XVIII wieku. jednym z najbogatszych ludzi w Anglii był Moses Lopez Pereira (inny członek rodziny Pereira).

Rodzina sefardyjskich Żydów, tubylców Marranos, de Pinto, od dawna działa w Portugalii, ale najbardziej znane karty jej historii są związane z Holandią, gdzie de Pinto założył dom bankowy. Rozwój działalności handlowej rodziny nastąpił w Amsterdamie w XVII i XVIII wieku, kiedy to de Pinto należeli do najbogatszych Żydów w Holandii, ściśle związanych z Dynastią Orańską-Nassau (House of Orange). Zapewnili wsparcie finansowe Wilhelmowi IV Orańskiemu,w tym utworzenie Banku Anglii w 1694 r. W połowie XVIII wieku. De Pinto udzielili znacznej pomocy holenderskiemu skarbowi państwa. Byli ściśle związani z działalnością Holenderskiej Kompanii Wschodnio-indyjskiej, w której zajmowali kierownicze stanowiska. Działalność biznesowa rodziny miała miejsce również w Ameryce Południowej i Północnej. Wspierali społeczność żydowską w Amsterdamie. De Pinto byli spokrewnieni z rodziną żydowskich finansistów Lopeza Suassa. Najbardziej znanym przedstawicielem jest Izaak de Pinto (1717–1787), autor prac naukowych z zakresu teorii giełdy. Członkowie rodziny odgrywali ważną rolę w życiu Holandii (w tym w bankowości) do XIX wieku.

Przez pewien czas w Holandii rodzina sefardyjskich Żydów marrańskiego pochodzenia Mokatta zajmowała się działalnością finansową. Po wypędzeniu Żydów z Hiszpanii mieszkali oni głównie w Holandii, ale po tym, jak Oliver Cromwell zezwolił Żydom na zamieszkanie w Anglii, w drugiej połowie XVII wieku przeniosła się z Amsterdamu do Londynu. Rodzina Mokatta odegrała również ważną rolę w rozwoju Banku Anglii.

Inna rodzina sefardyjska, Rafaeli, nieco później zaangażowała się w działalność finansową. W 1787 roku holenderski kupiec Raphael Raphael założył Raphaels Bank (lub R. Raphael & Sons) w Amsterdamie. Wraz z wybuchem wojen napoleońskich działalność biznesowa tej rodziny, podobnie jak innych Sefardyjczyków, została przeniesiona do Londynu.

Żydowska rodzina Gumperz (Gompertz) jest zaangażowana w działalność finansową w różnych regionach Europy co najmniej od XVI wieku. Rozwój ekonomiczny rodziny związany jest z wydarzeniami wojny trzydziestoletniej (jako czynniki dworskie zajmowali się dostawami broni i umundurowania dla wojska).Pierwsza informacja o działalności finansowej dotyczy Niemiec (głównie w mieście Emmerich z Księstwa Kleve). Gumpertzowie byli agentami finansowymi władców Prus – wielkich elektorów Brandenburgii, później członkowie rodziny przenieśli się do Holandii i innych krajów. W XVIII wieku. Działalność gospodarcza Gumpertzów związana była głównie z Holandią, a później z Anglią. Wiadomo, że holenderski oddział Gumpertzów na początku XVIII w. mocno zainwestował w Bank Anglii.

W XVII-XVIII wieku Amsterdam, ze względu na obfitość Żydów i wzrost ich wpływów, nazwano nowym Wielkim Jeruzalem. Wiadomo, że znaczna część kapitału zakładowego Holenderskiej Kompanii Wschodnio-indyjskiej była w ich rękach. Wśród żydowskich dynastii finansowych pochodzenia aszkenazyjskiego (imigranci z Europy Środkowej), którzy zajmowali się swoją działalnością w Holandii, można wyróżnić Cohenów (lub Barent-Cohenów), Goldsmithów, Bischofsheimów, Salomonów. Cohenowie (prawdopodobnie wywodzący się z Kogan) działali w Amsterdamie co najmniej od XVIII wieku i byli jedną z najbogatszych rodzin żydowskich w Holandii. Możliwe, że jeden z generalnych gubernatorów holenderskiej Kompanii Wschodnio-indyjskiej również należał do tej rodziny Cohenów. W drugiej połowie XVIII wieku wielu członków rodziny przeniosło się do Londynu pod koniec XVIII wieku. wpływowych bankierów City of London. Złotnicy od dawna są związani z niemieckimi miastami (Norymberga, Frankfurt nad Menem itp.), ale w XVI-XVIII wieku jedno z centrów biznesowych rodziny znajdowało się w Amsterdamie. W XVIII wieku. oni, podobnie jak wiele innych rodzin finansowych, przenieśli się do Anglii. Założycielem angielskiej dynastii finansistów był Aaron Goldsmith (1715-1782), który stał się jednym z najsłynniejszych londyńskich bankierów drugiej połowy XVIII wieku. Rodzina Salomon była również zaangażowana w działalność finansową w Holandii, zanim przeniosła się do Anglii w XVIII wieku.

Powstanie dynastii finansowej z Bischofsheim sięga późniejszych czasów. Jej historia wygląda bardziej jak wyjątek na tle powstania innych żydowskich dynastii finansowych w Holandii. Po przeniesieniu działalności z Holandii do Londynu Bischofsheim założył bank w Holandii. Louis-Raphael Bischofsheim (1800–1873) we wczesnych latach dwudziestych XIX wieku utworzył bank w Amsterdamie, inne oddziały banku otwarto później w Antwerpii i Brukseli. Przedstawiciele rodziny Bischofsheim utrzymywali bliskie stosunki z żydowskimi finansistami z Anglii i Belgii.

Ważną rolę w życiu finansowym Holandii odegrali Cliffordowie – imigranci z Anglii oraz The Hope – imigranci ze Szkocji. Cliffordowie są znani co najmniej od XVI wieku. W związku z rozwojem gospodarczym Holandii w latach trzydziestych XVII wieku rodzina przeniosła się do Amsterdamu. W 1701 roku bracia George II Clifford (1657–1727) i Isaac Clifford (1665–1729) założyli firmę George en Isaäc Clifford & Co. W 1713 roku bracia bankierzy udzielili dużej pożyczki cesarzowi Świętego Cesarstwa Rzymskiego Karolowi VI i polskiemu władcy Augustowi III. W XVIII wieku. Cliffordowie udzielili również znacznych pożyczek Anglii, Danii i Rosji. Najsłynniejszy syn Jerzego II Jerzego III Clifforda (1685-1760), bankier, jeden z dyrektorów Holenderskiej Kompanii Wschodnio-indyjskiej, miłośnik ogrodów botanicznych, patron jednego z założycieli biologii Karola Linneusza. Przez cały XVIII wiek. rodzina Cliffordów odegrała aktywną rolę w życiu biznesowym, a w administracji miasta Amsterdamu posiadali plantacje w Nowym Świecie. Jednak w 1772 roku bank Clifford zbankrutował. W XIX wieku. Cliffordowie przenieśli się do Hagi. Niestety rodzinne archiwum zaginęło w czasie II wojny światowej.

Hope to szkocki kupiec z XVII wieku zaangażowany w działalność finansową w Holandii. Archibald Hope (1664–1743) i jego dzieci Archibald (1698–1734), Henry (1699–1737), Izaak (1702–1767), Thomas (1704–1779), Adrian (1709–1781) i Zachariasz (1717–1770) ) byli zaangażowani w operacje kredytowe w Rotterdamie. Inni znani przedstawiciele to bankierzy Thomas Hope (1769-1831), Adrian van der Hope (1778-1854). Thomas Hope (1704-1779) otworzył dom bankowy Hope & Co w Amsterdamie (był też oddział w Londynie), który jest ściśle związany z Domem Orańskim. Rozwój gospodarczy domu bankowego jest w dużej mierze związany z wojną siedmioletnią (1756-1763). Rodzina Hope posiadała statki, organizowała emigrację do Ameryki, zajmowała się handlem niewolnikami, handlem towarami kolonialnymi i diamentami oraz dziełami sztuki. Pod koniec XVIII wieku. Hope’owie związali się z brytyjskimi bankierami Baringami i istniały bliskie powiązania handlowe między dwiema rodzinami. W rodzinie powszechne były również małżeństwa z przedstawicielami znanych domów handlowych Holandii. Przez długi czas rodzina Hope utrzymywała stosunki ze Szkocją. Jedno ze słynnych wydań „Badań nad naturą i przyczynami bogactwa narodów” Adama Smitha poświęcone było bankierowi Henry’emu Hope (1735-1811). Rodzina Hope, podobnie jak Cliffordowie, udzielały pożyczek władcom Portugalii, Rosji i innych państw europejskich. Działalność biznesowa rodziny Hope jest ściśle związana z Rosją od czasów Katarzyny II. Cesarzowa zaproponowała Henrykowi Hope tytuł szlachecki, ale odrzucił tę ofertę. Rodzina Hope odgrywała wiodącą rolę w udzielaniu pożyczek Rosji pod rządami Aleksandra I i Mikołaja I (pożyczki były udzielane za pośrednictwem domu bankowego Ludwiga Stieglitza). W czasie wojen napoleońskich Hope’owie zostali zmuszeni do opuszczenia Holandii i przeniesienia się do Anglii. Działalność domu bankowego w drugiej połowie XVIII – XIX wieku. był rozpowszechniona w Hiszpanii, Portugalii, Francji, Bawarii, USA, Szwecji i Rosji. Przedstawiciele rodziny byli wpływowymi członkami Holenderskiej Kompanii Wschodnio-indyjskiej (odegrała wiodącą rolę w jej finansowaniu) i parlamentu, ministrami, doradcami namiestników Holandii. Wśród nich byli masoni i znane postacie Oświecenia. W XIX wieku rodzina Hope była uważana za jedną z najbogatszych w Holandii i Europie. W XIX wieku. dom bankowy specjalizował się w finansowaniu budowy kolei w Stanach Zjednoczonych i Rosji. Ważnym dokumentem w historii Amsterdamu i Holandii, a także holenderskiej Kompanii Wschodnioindyjskiej, jest archiwum rodzinne Hope (1725-1940), przechowywane w Amsterdamie. Rodzina Hope miała głównych kolekcjonerów sztuki (wiele dzieł sztuki weszło później do kolekcji Państwowego Muzeum Amsterdamu i innych muzeów), kolekcjonerów rzadkich roślin. Jednym z najbardziej znanych kamieni szlachetnych na świecie jest legendarny „Diament Nadziei”, nazwany na cześć pierwszego znanego właściciela – Henry Hope (kamień został skradziony z kolekcji francuskiej rodziny królewskiej w niejasnych okolicznościach). Hope jest jedną z nielicznych dynastii finansowych, której poświęcona jest osobna monografia.

Sławni brytyjscy finansiści Baringowie byli przez pewien czas związani z Holandią (w XVII wieku). Zaczynając od handlu wełną, Baringowie szybko przeszli do świadczenia usług finansowych (we współpracy z bankierami Hope & Co w Amsterdamie, z którymi byli spokrewnieni). Dzięki powstaniu Londynu w XVIII wieku. w krótkim czasie kapitał Beringa wzrósł z 20 000 do 200 000 funtów.

Pierwsze informacje o rodzinie Sillem jako kupcach hamburskich pochodzą z XVI wieku. (możliwe, że członkowie rodziny mieszkali wcześniej w Holandii). Sillem był również zaangażowany w działalność handlową w Holandii, Flandrii i Anglii. Wśród członków rodziny było wielu przedstawicieli administracji Hamburga (burmistrzowie itp.). Dom bankowy Sillem został założony w Amsterdamie przez Jerome’a Sillema (1768–1833). W XIX wieku. przedstawiciele rodziny odegrali ważną rolę w życiu finansowym Holandii, działali we współpracy z rodziną bankową Hope, a także mieli bliskie związki z brytyjskimi bankierami Baringiem. Wśród słynnych amsterdamskich bankierów: Ernst Sillem I (1807–1861), John (Johann) Gottlieb Sillam (1837–1896), Ernst Sillem II (1864–1919) itd. W XIX wieku. Działalność finansowa rodziny Sillem była również związana z Imperium Rosyjskim. Członkowie rodziny nadal zajmowali się bankowością w Holandii do XX wieku. [Jerome Alexander Sillem (1902-1986) i inni].Obecnie członkowie rodziny mieszkają w Holandii, Niemczech, Szwajcarii, Francji, Belgii, Włoszech, Anglii, USA, Kanadzie, Australii i innych krajach. Obecnie członkowie rodziny mieszkają w Holandii, Niemczech, Szwajcarii, Francji, Belgii, Włoszech, Anglii, USA, Kanadzie, Australii i innych krajach.

Wśród finansowych dynastii protestantów pochodzenia holenderskiego można wyróżnić takie rodziny jak Van Lanschot, Borski, Hall, Pearson, Mees. Van Lanschot jest znana od XV wieku. Zajmowali się działalnością bankową co najmniej od XVIII wieku. W 1737 roku powstał Van Lanschot Bankiers (najstarszy prywatny bank w Holandii z oddziałami w Belgii, Szwajcarii, Hong Kongu itp.). Znaczenie banku wzrosło zwłaszcza po drugiej wojnie światowej. Bank do dziś pozostaje własnością rodziny. Najbardziej znanymi bankierami byli Cornelius van Lanschot (1699-1757), Francis van Lanschot (1768-1851), Willem van Lanschot (1914-2001). W rodzinie byli też znani dyplomaci, burmistrzowie itp. W rodzinie holenderskich bankierów Borskich najbardziej znani są Willem Borski (1765–1814) i jego żona Johanna Borski (1764–1846). Na początku XIX wieku. Willem Borski był jednym z najbogatszych ludzi w Holandii. Johanna Borski zaangażowała się w działalność finansową po śmierci męża, zakładając dom bankowy „Wdowa W. Borski” (Weduwe W. Borski). Przez lata Borski wspierał finansowo króla Holandii Wilhelma I, Bank Holenderski, Holenderskie Towarzystwo Handlowe itp. Syn i wnuk Johanny Borski, Willem Borski II i Willem Borski III, zajmowali się działalnością bankową. Borski ściśle współpracował z rodziną bankową Hope i związał się z holenderską rodziną Van Loon. W 1884 roku dom bankowy został przemianowany na Van Loon and Company. Członkowie rodziny Borski i Van Loon byli zaangażowani w działalność finansową w Holandii w XX wieku. Rodzinie tej poświęcono kilka monografii.

Rodzina Hallów, holenderskich bankierów, odgrywała ważną rolę w gospodarce i polityce Holandii od XIX wieku. Pod koniec XIX – początek XX wieku. Hallowie należeli do najbogatszych mieszkańców Amsterdamu, pełniąc funkcję premiera, burmistrza Amsterdamu itp. Założyli bank w Utrechcie, Bank parysko-holenderski i inne.
Najbardziej znanymi przedstawicielami są Maurits de Hall, Floris Adrian de Hall, Wolrafen (Valley) i Hayes van Hall. Wolrafen (Valley) van Hall (1906-1945) zaczynał jako bankier w Nowym Jorku, ale stał się znany jako jeden z przywódców holenderskiego ruchu oporu podczas II wojny światowej. Zbierał fundusze na potrzeby ruchu oporu.

Rodzina Pearsonów holenderskich arystokratów, wśród których było wielu bankierów, znana jest od XVII wieku. Byli zaangażowani w bankowość z rodziną Mees. Nikolaas Pearson (1839-1909) był aktywny politycznie, był ministrem finansów, premierem Holandii od 1897 do 1901 roku, kierował bankiem centralnym Holandii (Netherlands Bank) i Bankiem Surinamu.

Rodzina Mees holenderskich bankierów była historycznie blisko związana z rodzinami Hope i Van Lanschot. Mees działał w Rotterdamie, Hadze i Amsterdamie. W 1720 roku powstał bank Mees & Hope, przemianowany później na Fortis MeesPierson, Pierson, Heldring & Pierson i MeesPierson (obecnie ABN AMRO MeesPierson – bank reprezentujący interesy finansowe Domu Królewskiego Holandii). Działalność biznesowa banku związana była także z RPA. W XX wieku był uważany za jeden z największych prywatnych banków w Europie. Frans Van Lanschot jest dyrektorem zarządzającym ABN AMRO MeesPierson. Znani bankierzy, członkowie rodziny: Willem Mees (1813-1884), prezes banku centralnego Holandii (bank holenderski); Rudolf Mees (1931–2010), bankier i antropozof, jeden z założycieli w 1980 roku Triodos Bank – grupy europejskich banków etycznych z oddziałami w różnych krajach europejskich, lidera nowoczesnej bankowości etycznej (bank koncentruje się na trójjedynych taktykach: „ludzie, planeta, zysk” i jest zwolennikiem idei antropozofii, co znajduje odzwierciedlenie w dokumentach statutowych banku).

Holandia, która przez długi czas była rdzeniem systemu kapitalistycznego, nie straciła dziś swojego ważnego znaczenia finansowego. Historia i nowoczesność zadecydowały, że Holandia stała się centrum powstawania i rozwoju wielu dynastii finansowych Żydów (imigranci z Portugalii i Niemiec), Anglicy, Szkoci, Niemcy i miejscowi, Holendrzy. Okres rozkwitu działalności dynastii finansowych przypadł na Holandię w XVI – XVIII wieku – złotym okresie w historii gospodarczej kraju. Biorąc pod uwagę historię dynastii finansowych, możemy stwierdzić, że jednym z ważnych powodów wzrostu gospodarczego Holandii był napływ w XVI wieku do kraju stolicy żydowskiej z Hiszpanii i Portugalii, skąd Żydzi zostali wypędzeni. Tolerancja Holendrów, czynniki geograficzne i inne okoliczności wpłynęły na to, że w XVII wieku. Amsterdam stał się światowym centrum finansowym, poprzednikiem Londynu i Nowego Jorku.

Stosunkowo szybki upadek gospodarczy Holandii nastąpił w XVIII wieku. w kontekście przeniesienia działalności gospodarczej z Amsterdamu do Londynu. Przeniesienie to zostało spowodowane przez utworzenie Banku Anglii, który już w XVIII wieku uczynił z Londynu światowe centrum finansowe. Ważną rolę w powstaniu Londynu jako centrum finansowego, oprócz różnych okoliczności, odegrało także wycofanie stolicy Marrano-Sefardyjskiej z Holandii: prawie wszystkie rodziny finansistów sefardyjskich i aszkenazyjskich, o których mowa w artykule, zostały przeniesione do XVIII wieku. swoją działalność (i stolicę) do Londynu. Rodziny holenderskich finansistów żydowskich (Lopez Suasso, de Pinto itp.) Byli, jak to często bywało w takim środowisku, w relacjach rodzinnych. Nieżydowskie rodziny finansowe (protestanci, tubylcy z Holandii i innych krajów) nie miały silnych powiązań z żydowskimi finansistami. W tym samym czasie Dom Orański (House of Orange) współpracował zarówno z żydowskimi, jak i nieżydowskimi bankami. Nieżydowskie dynastie finansowe (protestanci) utrzymały działalność finansową w Holandii po schyłku jej złotego wieku (XIX – XX w.). Rodziny finansistów protestanckich również zawierały małżeństwa rodzinne i utrzymywały więzi biznesowe (w ścisłej współpracy pozostawali Hope, Sillama, Borski, Van Loona, Van Lanschot, Pearson, Mees),niektóre z tych rodzin utrzymywały bliskie związki z brytyjskim Baringami. Pod koniec XX – początku XXI wieku. w Holandii nadal działali członkowie dynastii finansowych pochodzenia protestanckiego – Mees, Van Lanschot, Sillama i inni, jednak otwartych materiałów na temat działalności dynastii finansowych na przełomie XX i XXI wieku jest mniej niż we wcześniejszych okresach.

Kapitał żydowski odegrał ważną rolę w powstaniu Banku Anglii w 1694 r. (Rodzina Suasso i inni). W XVIII-XIX wieku najbardziej wpływowymi finansistami w Londynie byli Żydzi. Znana jest wielka rola rodziny finansistów Rothschildów w angielskiej historii XIX i XX wieku. Artykuł skupia się na historii mniej znanych rodzin żydowskich finansistów (Goldsmith, Cohen, Levites, Mokatta, Montagu, Montefiore, Raphaela, Sassuna, Stern, Hambro itp.). Niektóre z tych rodzin pozostają w czołówce świata finansów. Kilka dużych banków i firm w XIX-XX wieku. zostały założone przez żydowskich finansistów z Anglii („Mocatta & Goldsmid”, „R. Raphael & Sons” / „Raphaels Bank”, Bracia Montefiore, N.M. Rothschild & Sons ”,„ Samuel Montagu & Co. ”,„ Stern Brothers ”,„ J. Stern & Co. ”,„ M. Samuel & Co. ”,„ London and Westminster Bank ”/„ NatWest ”i inne). Działalność finansowa żydowskich finansistów z Anglii w XIX-XX wieku. była związana z całym Imperium Brytyjskim. Informacje zawarte w artykule wskazują na bliskie pokrewieństwo między rozważanymi rodzinami żydowskich finansistów, a także związek między nimi a angielską arystokracją.

Pomimo wielkiego znaczenia historii oligarchii finansowej dla zrozumienia przeszłości i teraźniejszości, temat ten pozostaje słabo zrozumiany. Jest ku temu kilka powodów.

Po pierwsze, państwo i związane z nim instytucje są głównymi przedmiotami badań nauk społecznych. Jednocześnie prywatne interesy i problemy znajdują się na peryferiach współczesnych badań. Jednak historia kapitalizmu to nie tyle historia państw, ile historia prywatnego biznesu bankierów, który był oparty na kosmopolityzmie, tj. pogląd, że interesy narodowe są niższe niż osobiste i często im zaprzeczają. Duży biznes to biznes międzynarodowy, wiodące banki mają charakter międzynarodowy. Kosmopolityzm to chęć uzyskania jak największych korzyści, a kapitalizm (a zwłaszcza kapitalizm finansowy) ma charakter kosmopolityczny.
Po drugie, sama oligarchia finansowa, ze względu na „delikatność” swoich działań, nie jest zainteresowana poważnymi badaniami (jak słusznie zauważył A.I. Fursow w rozmowie z A.I., „Przez ostatnie dziesięciolecia ani jeden fundusz jako całość,pomimo zainteresowania społecznego historią gospodarczą, nie przeznaczył ani jednego dolara na badania oligarchii finansowej”). Historia, ekonomia, politologia, socjologia praktycznie nie zajmują się wielkim kapitałem prywatnym w przeszłości i obecnie. Być może wyjątkiem były radzieckie nauki społeczne, w których poważną uwagę poświęcono badaniu pochodzenia i działalności dużego kapitału zachodniego. Tak więc powstała seria książek poświęconych badaniu oligarchii finansowej („Panowie świata kapitalistycznego”). Większość prac poświęconych osobowościom finansistów to apologetyka, rodzaj „tradycji hagiograficznej”, zwykle pisanej na zamówienie.
Po trzecie, trudniej jest badać interesy prywatne niż historię czy obecny stan instytucji państwowych, ponieważ historia kapitału prywatnego jest gorzej udokumentowana w źródłach. Specyficzne pismo ręczne; listy korespondencyjne bez odpowiedzi, ustne, niezrozumiałe bez kontekstu informacje zawarte w pismach – to właśnie czeka badaczy planujących zająć się danymi archiwalnymi na ten temat. Wiadomo też, że po śmierci wielu członków rodzin bankowych nastąpiło masowe spalenie ich papierów. Często powiązania rodzinne, mentalne, historyczne i inne między bankierami z różnych krajów pozostają niejasne. W tym przypadku raczej wyjątkiem jest historia Rothschildów, Warburgów, Oppenheimów i innych bankierów, lepiej udokumentowana materiałami archiwalnymi. Wiele zachodnich banków nie ma żadnych archiwów. Jeśli w odniesieniu do niektórych rodzin finansowych w Europie istnieją całe tomy badań (zwłaszcza badania poświęcone Rotszyldom – „Rothschildiana”), to większość rodzin finansowych nie ma ani jednej specjalnej pracy poświęconej ich historii. Jak napisał jeden z autorów „The Rothschildiana”, była kiedyś udana próba napisania książki „Kłamstwa o Rotszyldach”, ale próba przygotowania prawdy nie powiodła się. Tajemnica, jako cecha charakterystyczna historii rodzin bankowych, jest wyraźnie widoczna w historii tej rodziny. Według historyka F. Mortona, „… tradycyjna taktyka Rotszyldów miała pozostać za kulisami. Korespondencja była transportowana w specjalnie wykonanym wózku z podwójnym dnem, a do korespondencji wynaleziono specjalny szyfr. Była to mieszanka jidysz, hebrajskiego i niemieckiego, doprawiona systemem specjalnych określeń i nazw szyfrowych ”. F. Morton zauważa, że „Rotszyldowie chronili swoje życie prywatne przed wzrokiem ciekawskich i woleli świecić w wąskim kręgu rodziny i przyjaciół, nawet ze szkodą dla ich ambicji społecznych. Ta tradycja była zachowywana i umacniana z pokolenia na pokolenie ”[ 1. s. 24].
W artykule przeanalizowano działalność najsłynniejszych żydowskich rodzin finansowych w Londynie i relacje między nimi z perspektywy historycznej.

Nawet podczas formowania się kapitalizmu istniały rodziny finansistów, którzy mieli ze sobą rodzinne więzi. Co więcej, to Żydzi odegrali kluczową rolę w genezie kapitalizmu jeszcze przed powstaniem protestantyzmu. Na uwagę zasługuje fakt, że rodziny finansistów protestanckich odegrały w historii finansów znacznie mniejszą rolę niż rodziny żydowskich finansistów, z których wielu było potomkami nadwornych Żydów. Społeczeństwo żydowskie było przesiąknięte więzami rodzinnymi i biznesowymi oraz było bardzo mobilne. Przyczyniło się to do powstania międzynarodowej sieci bankowej i więzi rodzinnych. Żydzi w średniowieczu byli ściśle związani z handlem metalami szlachetnymi i diamentami, a także w XVII-XVIII wieku. praktycznie zmonopolizowali handel dobrami luksusowymi, co było niezwykle ważne dla arystokracji. Niestety, do tej pory nie istnieje ani jedna poważna analiza monograficzna działalności żydowskich bankierów w Europie przed XIX wiekiem. (w większości publikowane prace dotyczą historii banków i dotyczą wyłącznie działalności pojedynczych przedsiębiorców).
Wielu żydowskich finansistów cechowało przenoszenie tradycji i kapitału na członków rodziny, chęć utrzymania biznesu w formie rodzinnej. Nie przyjmowali osób spoza biznesu, umieszczali swoich bliskich na prawie wszystkich kierowniczych stanowiskach. Jak pisze F. Morton: „… kiedyś najmłodszy syn Nathana Rothschilda zapytał go, ile różnych narodów jest na świecie. „Są tylko dwa narody, o których powinieneś wiedzieć” – odpowiedział ojciec, który miał już gotową odpowiedź – „pierwszy to rodzina, a druga – wszystkie inne”[ 1. s.45 ].
W większości zamożnych rodzin Żydów w XIX-XX wieku. większość małżeństw była wewnątrzrodzinna (nawet w testamencie założyciela dynastii Rotszyldów, Mayera Rotszylda, zauważono, że wszystkie ważne stanowiska w firmie powinni zajmować tylko członkowie rodziny, a nie pracownicy najemni; w interesach mogą uczestniczyć tylko potomkowie płci męskiej;dziedziczyć – tylko bezpośredni spadkobiercy płci męskiej; mężczyźni z rodziny powinni poślubiać swoje kuzynki lub kuzynki w drugiej linii, aby zgromadzony majątek pozostał w rodzinie i służył wspólnej sprawie, a córki powinny żenić się z arystokratami, zachowując swoją wiarę). Jak zauważył historyk J.L. Slezkin, „… większość żydowskich domów bankowych(…) była spółkami rodzinnymi, w których bracia i kuzyni (często będący w związku małżeńskim z kuzynami) kierowali oddziałami w różnych częściach Europy (powinowaci i kobiety, które zawarły związek małżeński poza klanem, były najczęściej wykluczane z bezpośredniego udziału w interesach[ 3, s.85] ”.
Najbardziej znaną rodziną żydowskich finansistów są Rotszyldowie. Żadne inne imię w Europie nie było otoczone taką aurą tajemniczości jak ten klan. Jednak artykuł ten skupia się nie na historii Rotszyldów, o której napisano wiele prac, ale na historii innych, mniej znanych rodzin żydowskich finansistów.
W 1290 r. Żydzi zostali wypędzeni z Anglii przez króla Edwarda I. Od tego czasu do połowy XVII wieku. prawie nic nie wiadomo o obecności ludności żydowskiej na wyspie. Dopiero pod rządami Olivera Cromwella w 1655 r. Żydzi otrzymali pozwolenie na osiedlenie się w Anglii [4 – 6]. Czas ten wiąże się z przesiedleniem z Amsterdamu do Londynu rodziny Mocatta (lub „Lumbroso de Mattos”), sefardyjskich Żydów pochodzenia marrano. Od lat 1670. Moses Mokatta handlował w Londynie, specjalizując się w diamentach i złocie [ 7 ]. Wiadomo, że rodzina żydowskich (sefardyjskich) kupców Montefiore w XVII wieku. zajmował się handlem między Anglią a Włochami. Istnieją jednak dowody na to, że żydowscy lichwiarze (krypto Żydzi) mogli działać w Anglii do połowy XVII wieku.
Rola kapitału żydowskiego w Anglii znacznie wzrosła wraz z utworzeniem Banku Anglii w 1694 roku. Pomimo tego, że w fundamentalnej historii Banku Anglii rola Żydów Marrano w ogóle nie jest brana pod uwagę [ 8 ], słynny historyk i ekonomista W. Sombart uważał, że to oni odegrali ważną rolę w powstaniu pierwszego na świecie banku centralnego, który powstał w XVIII wieku. stanowiąc największe na świecie centrum finansowe [ 9 ]. Istnieją poważne podstawy do takiej opinii. Rodziny Suasso i Pereira były zaangażowane w działalność finansową w Amsterdamie i innych europejskich miastach w XVII wieku, były ściśle związane z Holenderską Kompanią Wschodnioindyjską, znaczna część kapitału zakładowego należała do Żydów marrano. To właśnie oni brali najbardziej aktywny udział w tworzeniu Banku Anglii w 1694 roku. Francisco Lopez Suasso z Amsterdamu stał się jednym z głównych sponsorów (wraz z Jacobem Pereirą) wyposażenia wyprawy wojskowej księcia Orańskiego do Anglii, która doprowadziła do „sławetnej rewolucji”, i osadzenia na angielskim tronie księcia Orańskiego i założenia Banku Anglii w Londynie. Francisco Lopez Suasso udzielił w 1688 r. Ogromnej pożyczki (dwa miliony guldenów) Wilhelmowi Orańskiemu na objęcie tronu angielskiego, będąc jednocześnie odpowiedzialnym za transfer wojsk do Anglii. Wilhelm Orański, przejmując tron ​​angielski, został królem Wilhelma III i stworzył Bank Anglii, który stał się w XVIII wieku. najważniejszym światowym centrum finansowym. Specjalnie patronował biznesowi żydowskiemu, wspierając jego komercyjne przedsięwzięcia. Wiadomo, że już za panowania Wilhelma III przedstawiciele rodu Suasso odegrali znaczącą rolę w rozwoju finansowym Anglii, ponadto byli związani więzami rodzinnymi z gubernatorami Banku Anglii [ 10 -12 ]. Pod koniec XVII – na początku XVIII wieku. Moses Lopez Pereira stał się jednym z najbogatszych ludzi w Anglii. Jednocześnie rola rodzin Suasso i Pereira w finansowej historii Anglii, począwszy od drugiej połowy XVIII wieku, pozostaje niejasna.
W XVIII wieku. rozpoczęli swoją działalność w Londynie finansiści Goldsmithowie. Założyciel angielskiej gałęzi dynastii finansowej – Aaron Goldsmith (1715-1782), szybko stał się jednym z „czołowych” londyńskich bankierów. Powstanie tej rodziny w londyńskim City wiąże się z działalnością synów Aarona Benjamina (Beniamina) (1755-1808) i Abrahama (1756-1810) w czasie wojen Anglii z rewolucyjną Francją. Pod koniec XVIII – na początku XIX wieku. Goldsmithowie byli w stanie wyprzeć stare nieżydowskie domy bankowe City of London, udzielając pożyczek rządowi brytyjskiemu W tym czasie Goldsmithowie weszli do wewnętrznego kręgu rodziny królewskiej i wyższych sfer Anglii, brali czynny udział w życiu społeczności żydowskiej w Londynie [ 13, 7 ]. Do XVIII wieku. odnosi się stworzenie w Londynie przez Ashera Goldsmitha i Abrahama Mokatta, członka rodziny, który prowadził interesy w Londynie od XVII wieku, firmy Mocatta & Goldsmid, specjalizującej się w dużych transakcjach złotem i srebrem dla Banku Anglii. Mocatta & Goldsmid weszli do pierwszej piątki (razem z N.M. Rothschild & Sons i innymi), uczestników fixingu złota (dzienne ustalanie ceny złota, która jest praktycznie światową ceną podaży złota [14].
W drugiej połowie XVIII wieku przeniosła się z Holandii do Londynu rodzina żydowskich finansistów (aszkenazyjskich) Coens (Barent-Coens), jedna z najbogatszych rodzin w Holandii [ 11 ], Tak więc Levi Barent Cohen (1747–1808) stał się pod koniec XVIII wieku jednym z największych bankierów w londyńskim City. Następnie Joseph Cohen (1771-1838), Benjamin Cohen (1789-1867), Louis Cohen (1799-1882), Alfred Louis (1836-1903), Leonard Cohen (1858-1938) i inni członkowie rodziny byli zaangażowani w działalność finansową w Anglii. Córki i siostry Levi Barenta Cohen zostały spokrewnione w XVIII – XIX wieku. z finansowymi dynastiami Rothschildów, Montefiore, Goldsmiths i innych [ 7 ]. Według jednego z biografów rodziny Rotszyldów, Nathan Rothschild „zdołał” przyprowadzić do swojego domu jako żonę Khan Cohen, córkę Barent Cohena, „najbogatszego Żyda tamtych czasów”. Co ciekawe, od strony matki Karol Marks pochodził z holenderskiej rodziny Coenów.
Wraz z wybuchem wojen napoleońskich dynastia Raphaelów, żydowskich bankierów sefardyjskich, przeniosła się z Amsterdamu do Londynu. Wpływ ich banku („Raphaels Bank” lub „R. Raphael & Sons”) w XVIII-XIX wieku na angielskiej giełdzie był niezwykle duży. Najsłynniejsi bankierzy, członkowie rodziny: Lewis (1794–1856), Edward (1814–1888), Henry Lewis (1832–1899), George Charles (1835–1906), William George (1865–1912). W XIX wieku rodzina Raphael ściśle współpracowała z rodziną bankierów Mokatta. Miała także stosunki rodzinne z rodzinami Rothschildów, Suasso itp. Wśród członków rodziny byli także brytyjscy politycy [ 7 ]. Bank Raphaels nadal istnieje; pozostawał własnością rodziny do 1983 roku. Słynny duński fizyk Niels Bohr również należał do rodziny Raphael.
W XVIII wieku. rodzina żydowskich finansistów (aszkenazyjskich) Salomona przeprowadziła się z Holandii do Anglii. Działalność finansowa w Londynie w XVIII wieku. badany przez Salomona Salomona pod koniec XVIII – początku XIX wieku. – Levi Salomon (1774-1843). Najbardziej znanymi przedstawicielami rodziny w Anglii są dzieci Leviego Salomona, finansistów Sir Davida (1797–1873) i Philipa (1796–1867), który stał się jednym z założycieli „Londynu i Westminster Bank” (obecnie „NatWest”) i aktywnie wspierał emancypację Żydów w Wielkiej Brytanii. David Salomon został pierwszym żydowskim posłem do brytyjskiego parlamentu, szeryfem i burmistrzem Londynu [ 7, 15 ].
W połowie XVIII wieku. przedstawiciel rodziny Montefiore, Moses Vita, przeprowadził się z Włoch do Londynu. Wnukowie Mosesa Vita Abraham Montefiore (1788-1824) i Mojżesz (Moses) Montefiore (1784-1885) założyli dom bankowy „Montefiore Brothers”. W tym samym czasie Mojżesz Montefiore (Moses) Montefiore poślubił córkę finansisty Levi Barent Cohen, a bracia i siostry Mojżesza związali się z rodzinami finansistów Goldsmithów, Salomonów, Mocatta. Moses (Moses) Montefiore wraz z Nathanem Mayerem Rotszyldem, z którym również się związał, w 1824 roku stworzył Allianz, pierwszą angielską firmę ubezpieczeniową na życie. Mojżesz (Moses) Montefiore, jako ówczesny przywódca brytyjskiego żydostwa, dużo inwestował w poprawę sytuacji Żydów i wspieranie judaizmu (w tym próby wspierania Żydów w Imperium Rosyjskim); miał wielki wpływ w arystokratycznych kręgach Londynu, został szeryfem Londynu. Od królowej Wiktorii otrzymał tytuł rycerski, tytuł baroneta i prawo do herbu. Warto zauważyć, że królowa Wiktoria i książę Walii (późniejszy król Edward VII) byli wśród tych, którzy pogratulowali Mojżeszowi (Mosesowi) Montefiore z okazji jego stulecia [ 16 ]. Wśród innych przedstawicieli rodziny Montefiore, którzy w XIX wieku zajmowali się finansami, wyróżnić można Józefa (Josepha) Barrowa Montefiore (1803–1893), kuzyna Mojżesza (Mosesa) Montefiore, londyńskiego kupca i maklera giełdowego, organizatora społeczności żydowskiej w Sydney; Jakub (Jacob) Montefiore (1801–1895), londyński kupiec, założyciel (wraz z Josephem Barrowem Montefiore) Australian Bank; Jacob Isaac Levi Montefiore (1819-1885), australijski kupiec, jeden z najbardziej znanych kupców Sydney w XIX wieku, dyrektor Banku Australijskiego, a później dyrektor generalny „Queensland National Bank” w Londynie i inne instytucje [ 7 ].
Na przełomie XVIII-XIX wieku. wiodącą rolę w finansach Anglii zaczynają odgrywać Rotszyldowie. Założyciel brytyjskiej dynastii Rothschildów, Nathan Mayer Rothschild (1777-1836), trzeci syn Mayera Amschela Rothschilda, osiadł w Manchesterze w 1798 r., A w 1809 r. przeniósł się do City of London i w 1811 r. założył N.M. „Rothschild & Sons ”.
W 1814 r. Bank „N.M. Rothschild & Sons ”sfinansował kampanię wojskową przeciwko Napoleonowi. Brytyjscy Rothschildowie z początku XIX wieku mieli decydujący wpływ na rozwój Banku Anglii. W londyńskim City Nathan Mayer uzyskał takie wpływy finansowe, że w latach 1825-1826 mógłby zapewnić Bankowi Anglii wystarczającą ilość pieniędzy, aby zapobiec kryzysowi płynności na rynku. Głównymi rywalami Rothschildów w Anglii byli Baringowie, Hope i inni bankierzy. W latach dwudziestych XIX wieku. Baringowie scedowali pozycje w Londynie na Rothschildów, ich głównych konkurentów, ale nadal odgrywali ważną rolę w świecie brytyjskich finansów. W XIX wieku. Brytyjscy Rothschildowie byli blisko związani z brytyjską elitą polityczną. Disraeli i inni prominentni politycy brytyjscy działali w tym czasie we współpracy z Rothschildami. W XIX – na początku XX wieku. wśród brytyjskich Rotszyldów byli najsłynniejsi bankierzy Lionel Nathan (1808-1879), Sir Anthony Nathan (1810-1876), Alfred (1842-1918), Leopold (1845-1917), Lionel Walter (1868-1937), Nathaniel Charles (1877) –1923). W 1885 r. Brytyjski finansista i polityk Nathan (Nathaniel) Mayer Rothschild II (1840–1915) – szef banku „N.M. Rothschild & Sons ”od 1879 roku, dziedziczny baron, jako pierwszy został panem i pierwszym Żydem, który wszedł do Izby Lordów. W 1909 roku brytyjski premier David Lloyd George napisał, że lord Nathan Mayer Rothschild II był najpotężniejszym człowiekiem w Wielkiej Brytanii [17,1 ]. Ważne materiały archiwalne dotyczące historii rodziny Rothschildów i jej działalności gospodarczej zachowały się w archiwach wielu krajów europejskich. W londyńskim City znajduje się archiwum Rothschilda, otwarte dla badaczy.
W XIX wieku. w Anglii przedstawiciele rodziny Goldsmith nadal angażowali się w działalność finansową. W pierwszej połowie stulecia działali razem z żydowskimi bankierami Bischofsheimami, z którymi się związali w XIX wieku. W Anglii Złotnicy otrzymali tytuł baronetów, zajmowali się działalnością polityczną.
W Anglii XIX wieku kontynuowano znaczącą rolę rodziny Mokatta. Potomkiem rodziny Mokatta ze strony matki był znany XIX-wiecznym finansista Mojżesz Montefiore. Wśród członków rodziny Mokatta zaangażowanych w działalność finansową najbardziej znani są Frederic David Mokatta (1828-1905) i Edgar Mokatta (1879-1957), z których ten ostatni został nazwany „Srebrnym Królem” ze względu na swoje srebrne operacje [ 7 ].
W XIX wieku w Anglii pojawiają się inne rodziny żydowskich finansistów, wśród których są Bischofsheim, Levita (Levy), Montagu, Sassoon, Seligman (Zeligman), Stern (Sztern), Samueli, Hambro, Szpeyer (Speyer) itp. Spośród wymienionych rodzin najciekawszy jest klan Lewitów (Levitów), według jednej z legend wywodzących się od proroka Mojżesza. Przedstawiciele rodziny mieszkali w różnych krajach Europy, zajmowali się finansami w Hamburgu, Amsterdamie, Londynie itp. Byli spokrewnieni z rodziną bankową Goldsmithów. W połowie XIX wieku. bankier Emil Levita wyemigrował z Niemiec do Anglii i w 1871 roku otrzymał obywatelstwo brytyjskie. W Anglii kierował „Chartered Bank”, który działał w Azji Południowej i Wschodniej (obecnie – „Standard Chartered Bank”). Syn Emila Levity, Artur, który zajmował się również działalnością finansową, związał się z brytyjską rodziną królewską. Wiadomo, że Arthur Levita udzielał wsparcia finansowego Japonii (wraz z Rotszyldami) podczas wojny rosyjsko-japońskiej w latach 1904–1905 [ 7 ]. Warto zauważyć, że prawnukiem ze strony matki Emila Levity jest premier Wielkiej Brytanii David Cameron.
Wiadomo, że jeszcze w drugiej połowie XVII wieku. urodzony w Niemczech finansista Benjamin Levy został jednym z założycieli społeczności aszkenazyjskiej w Londynie. Być może był spokrewniony więzami rodzinnymi z rodziną bankiera Emila Levity. Istnieje również przypuszczenie (W. Sombart i in.), że z rodziny Levy pochodził także słynny francuski finansista XVIII wieku, twórca jednej z pierwszych piramid finansowych, John Law [ 9 ].
Rodzina bankierów Montague odegrała również ważną rolę w świecie finansów brytyjskich w XVIII i XX wieku. Samuel Montagu (1832–1913) założył Samuel Montagu & Co. w 1853 roku (powstanie banku wiązało się z australijską „gorączką złota”). Jego synowie, Louis Samuel Montague (1869–1927) i Edwin Samuel Montague (1879–1924), również byli zaangażowani w działalność finansową i polityczną. Louis Samuel Montague poślubił członka rodziny finansistów Goldsmith, stając się tym samym spokrewniony z Rothschildami. Edwin Samuel Montague zajmował różne stanowiska administracyjne w Indiach, był sekretarzem skarbu w latach 1914-1916. Syn Louisa Samuela, Ivor Goldsmith Samuel Montague, który pracował głównie w mediach, współpracował z radzieckim wywiadem podczas II wojny światowej. W XX wieku. rodzina Montague (poprzez małżeństwo Stuarta Montague) stała się spokrewniona z rodziną Levi, żydowskich finansistów. David Charles Samuel Montagu (4. baron Swietling, 1928–1998) był ważną postacią polityczną, zajmującą ważne stanowiska w brytyjskich mediach i kilku firmach (w szczególności kierował bankiem rodzinnym Samuel Montagu & Co., Dyrektor „J. Rothschild Holdings ”, zajmował wysokie stanowiska w Bank of England itp.). Był jednak żonaty z przedstawicielem rodziny finansowej Dreyfusów. Obecnie Samuel Montagu & Co. – część „HSBC” [ 7 ].

Zauważalną rolę w życiu finansowym Imperium Brytyjskiego w XIX-XX wieku. grała rodzina Sassun (Sassoon). Sassoon pochodzi od biblijnego króla Dawida. W XIX wieku. działalność finansowa rodziny związana była głównie z Anglią, Indiami i Chinami. Najsłynniejsi przedstawiciele: szejk Sassoon bin Salah (1750-1830) – główny skarbnik tureckiego Bagdadu, który przez prawie 40 lat kierował społecznością żydowską w Bagdadzie; jego syn David (1792–1864), który prowadził działalność finansową w Bagdadzie (jako skarbnik tureckiego gubernatora Bagdadu), a później w Bushehr i Bombaju. David Sassoon był oficjalnym doradcą rządu Indii, założył sieć banków, towarzystw ubezpieczeniowych, firmę „David Sassoon and Co.” (z oddziałami w Kalkucie, Szanghaju, Hongkongu i innych miastach) jej działalność związana była m.in. z wieloletnim handlem opium (ponad jedną czwartą wszystkich importowanych do Chin narkotyków transportowała firma „David Sassoon and Co”). Działalność finansowa synów Dawida, Obadiasza (Abdullaha) Sassoona (1818-1896) – od 1872 roku Sir Alberta – i Davida Sassoon (1832-1867) związana była z Hongkongiem i Szanghajem. Przedstawiciele innych rodzin Żydów z Bagdadu (Ezra, Gabbai itp.) służyli rodzinie Sassoon jako agenci. Od połowy XIX wieku. wielu członków rodziny mieszkało w Londynie, gdzie brali czynny udział w życiu społeczności żydowskiej. Na przykład bracia Obadiah (Abdullah), Ruben (Reuven) i Artur byli w bliskim kręgu króla Edwarda VII. Sir Edward Albert Sassoon (1856-1912) był członkiem parlamentu brytyjskiego, zastępcą sekretarza sił powietrznych, nadzorował zabytki, parki i pałace królewskie Anglii. Dzięki małżeństwu Sir Edwarda Alberta Sassoon rodzina stała się spokrewniona z Rothschildami. Działalność finansowa rodziny Sassoon była ściśle związana z działalnością finansową rodziny Kezvik [ 18 ]. Obecnie Lord Sassoon zasiada w zarządzie holdingu „Jardine Matheson”, w którym głównymi udziałowcami są przedstawiciele rodziny Kezvik.

Mimo „zacienionego” charakteru swojej działalności, rodzina finansistów żydowskich Sternów odegrała znaczącą rolę w historii finansowej Europy XIX – XX wieku. Podobnie jak Rothschildowie, Goldsmithowie i inne rodziny, pochodzą z Frankfurtu nad Menem. Historia Sternów przypomina historię Rothschildów, z którymi zostali spokrewnieni. Dwóch synów Jakoba Sterna, założyciela domu bankowego we Frankfurcie nad Menem „Jakob S.H. Stern & Co. ”, Abraham (Antoine) i Leopold zostali wysłani przez ojca do Paryża, gdzie założyli firmę w 1832 roku. „A.J. Stern & Cie ”, dwóch kolejnych synów Jacoba Sterna (Hermann i David) zostało wysłanych do Londynu, a jednego do Berlina, gdzie każdy z nich założył dom bankowy. Największym bankiem Sternów był londyński „Stern Brothers”. W Anglii Sternowie zostali spokrewnieni z żydowskimi rodzinami bankowymi Goldsmith i Salomon. Znani przedstawiciele rodzin (bankierzy i politycy) w Anglii to James Julius Stern (1835-1901), Sydney James Stern (1845-1912), Herbert Stern (1851-1919), Albert Stern (1878-1966); we Francji – Antoine Jacob Stern (1805–1885), Jacques Stern (1839–1902), Edgard Stern (1854–1937); Jacques Stern (1882–1949) [7]. W 2012 roku Jerome Stern (ur.1969) założył firmę finansową „J. Stern & Co. ”. Historia rodziny Stern jest prawie niezbadana. Być może w omawianej rodzinie są finansiści Sterna z XVII wieku, również związani z Frankfurtem nad Menem. W XVII wieku. Finansiści Sterna (Suskind i jego synowie Izaak i Samuel) należeli do najbogatszych Żydów we Frankfurcie nad Menem.

Rodzina sefardyjskich Samuelów przeprowadziła się w XIX wieku. z Bagdadu do Londynu. Członkowie rodziny zajmowali się głównie handlem z Azją Wschodnią (M. Samuel & Co.). Marcus Samuel (1853–1927) założył firmę „Shell Transport and Trading Company” w 1897 r., która w 1907 r. stała się częścią Royal Dutch Shell. Marcus Samuel otrzymał arystokratyczny tytuł „1st Viscount Burstead”. Ponadto M. Samuel & Co. ” został zreorganizowany w Hill Samuel Bank, który później stał się częścią Lloyds TSB. Rodzina Samuel odegrała dużą rolę we wspieraniu japońskiej industrializacji, tworząc pierwsze na świecie tankowce. Członkowie rodziny byli również zaangażowani w działalność polityczną (Marcus Samuel był burmistrzem Londynu) w XX wieku. zajmował wysokie stanowiska w Royal Dutch Shell i Lloyds Bank. Najbardziej znani finansiści, przedstawiciele rodu – Samuel (1855–1934), Walter (1882–1948), Markus (1909–1986), Peter (1911–1996).

Interesująca jest historia rodziny Hambro, żydowskiej rodziny bankierów pochodzenia niemiecko-duńskiego, która przeprowadziła się do Anglii w XIX wieku. Do końca XVIII wieku. nazwisko rodziny brzmiało Levi (prawdopodobnie spokrewnione z rodziną Lewitów), nazwisko Hambros pochodzi od błędnej pisowni miasta Hamburg, dokonanej przez urzędnika z Kopenhagi, który wydał licencję handlową Kalmerowi Joachimowi Levy. Bank Hambro został założony w Londynie w 1839 roku i istniał do 1998 roku, kiedy to został sprzedany grupie Societe Generale. Odkąd przeprowadziła się do Londynu, rodzina Hambro próbowała przylgnąć do gojowskiej arystokracji, utrzymując bliskie stosunki z rządem brytyjskim. W XIX-XX wieku. członkowie rodziny Hambro nadal pozostawali ściśle związani z kontaktami biznesowymi ze Skandynawią (w połowie XIX wieku Karol Joachim Hambro otrzymał od króla Danii tytuł barona). Rodzina Hambro wraz z rodzinami Rothschild i Baring stała się jednym z symboli finansowych londyńskiego City. Hambro utrzymywał relacje biznesowe z brytyjską rodziną Baring, a później się z nią spokrewniła[7 ].

Istnieją informacje o bliskich relacjach banku Hambro z brytyjskim handlem narkotykami w Indiach i Chinach. Od przedstawicieli rodziny w pierwszej połowie XX wieku. najbardziej znani to Sir Charles Eric Hambro I (1872–1947) i Charles Jocelyn Hambro (1897–1963), brytyjscy bankierzy i politycy. Charles Eric Hambro był osobistym doradcą finansowym W. Churchilla, aw czasie II wojny światowej został jednym z założycieli Special Operations Directorate, brytyjskiej służby wywiadowczej i dywersyjnej, która współpracowała z antyfaszystowskim podziemiem w Europie (na podstawie kontroli po wojnie utworzono brytyjski wywiad Mi-6 ). Kilku innych członków rodziny Hambro również było związanych z Mi-6. Charles Jocelyn Hambro objął stanowisko dyrektora Banku Anglii (w wieku 30 lat został najmłodszym dyrektorem Banku Anglii w całej jego historii).

W drugiej połowie XX wieku. zasłynął także bankier i polityk baron Charles Eric Hambro II (1930-2002). Rodzina Hambro była związana z rodziną finansistów Morganów (zwłaszcza z działalnością Charlesa Erica Hambro). Jedna z żon członka rodziny Hambro była wcześniej żoną przedstawiciela szwedzkiej oligarchii finansowej Wallenberga, a w drugiej połowie XX wieku rodzina Hambro stała się spokrewniona z rodziną Winstona Churchilla. Rodzina posiadała Bank Hambro w ciągu całej jego historii. Po II wojnie światowej Bank Hambro zaczął odgrywać ważną rolę w finansowaniu przemysłu diamentowego, a jego znacząca rola na rynku europejskim utrzymywała się do lat sześćdziesiątych XX wieku. Rodzina Hambro ściśle współpracowała z „Societe Generale”, a „SG Hambros” jest obecnie oddziałem „Grupy Societe Generale” (w 1998 r. utworzono zależną strukturę „Societe Generale” – „SG Hambros Trust Company Ltd”, z siedzibą główną na obszarach morskich podlegających jurysdykcji brytyjskiej). Wśród słynnych członków rodziny można dziś wyróżnić Petera Hambro (ur. 1945), który pracował w najstarszej brytyjskiej firmie związanej z handlem złotem Mocatta & Goldsmid, gdzie nadzorował handel złotem z Bankiem Państwowym ZSRR. W 1994 roku Peter Hambro utworzył grupę firm Peter Hambro Mining zajmującą się wydobyciem złota i innych surowców w Rosji (głównie na Dalekim Wschodzie). Obecnie pod kontrolą rodziny Hambro, jeden z największych holdingów wydobywczych złota w Rosji – Pietropawłowsk (z siedzibą w Londynie, prezes zarządu Peter Hambro). Media zwróciły uwagę na prawdopodobny bliski związek działań Petera Hambro z brytyjskim wywiadem MI-6.

Można zatem wyciągnąć następujące wnioski:

Stolica żydowska (głównie z Holandii) odegrała dużą rolę we wsparciu finansowym „sławetnej rewolucji” lat 1688–1689, utworzeniu Banku Anglii i ustanowieniu Londynu jako światowego centrum finansowego. Bez transferu kapitału żydowskiego z Holandii do Anglii, ta ostatnia z trudem przyjęłaby rolę przywódcy kapitalistycznego świata w XVIII wieku.

Przed pojawieniem się w Anglii słynnej dynastii finansowej Rothschildów, inne żydowskie klany finansowe działały w Londynie przez ponad sto lat. Sukces Rothschildów w Anglii był w dużej mierze spowodowany faktem, że ich działalność opierała się na osiągnięciach innych finansistów, z którymi byli spokrewnieni.

Szczególnie zauważalna stała się przewaga rodzin żydowskich w brytyjskim systemie finansowym po wojnach napoleońskich, kiedy Rothschildowie i ich sojusznicy wyparli Baringów z rynku.

Większość rodzin żydowskich finansistów w Londynie w XVIII – XX wieku. były ściśle powiązane więzami rodzinnymi.

Wraz ze wzrostem kapitału finansowego (zwłaszcza od końca XIX wieku) w Anglii przeplatały się środowiska arystokratyczne i finansowe (kilkadziesiąt rodzin wielkich bankierów, w tym pochodzenia żydowskiego, znalazło się w brytyjskiej elicie politycznej).

Do tej pory angielska elita finansowa i polityczna zachowuje znaczącą rolę dla niektórych rodzin omawianych w artykule.

Literatura

1. Morton F. Rotshil dy: istoriya dinastii mogushchestvennykh finansistov [The Rotshilds: history of the dynasty of powerful financiers]. Moscow: Tsentrpoligraf Publ., 

2. Vanneste T. Global trade and commercial networks: eighteenth-century diamond merchants. L.: Pickering & Chatto, 

3. Slezkin Yu.L. Era Merkuriya. Evrei v sovremennom mire [Mercury Era. Jews in the modern world]. Moscow: New literature observation Publ., 

4. Endelman T.M. The Jews of Britain, 1656 to Berkeley [etc.]: University of California Press, 

5. Katz D.S. The Jews in the history of England. Oxford: Clarendon Press, 

6. Lipman V.D. A history of the Jews in Britain since Leicester: Leicester University Press, 

7. The Palgrave dictionary of Anglo-Jewish history. Basingstoke: Palgrave Macmillan, 

8. Clapham J.H. The Bank of England: a history. Cambridge: Cambridge University Press, Vol. 1 2, 305 p., 460 

9. Zombart V. Burzhua: etyudy po istorii dukhovnogo razvitiya sovremennogo ekonomicheskogo cheloveka; Evrei i khozyaystvennaya zhizn [Bourgeois: studies on the history of the spiritual development of a modern economic man; Jews and economic life]. Moscow: Iris-press Publ.,

Autor: Alexander Władimirowicz Paczkałow

 

(Tłum. za zgodą autora: Paweł Ziemiński)

 

Więcej: https://wiernipolsce1.wordpress.com/2021/09/08/dynastie-zydowskich-finansistow/

Za: https://wps.neon24.pl/post/163491,dynastie-zydowskich-finansistow

————————————————————